در مواردي كه قطر سيم زياد مي شود، مي توان به جاي يك سيم كلفت از چند سيم نازك موازي استفاده كرد. مجموع سطح مقطع سيم هاي نازك بايد برابر سطح مقطع سيم اصلي باشد.

اگر بخواهيم از n سيم نازك موازي با قطرهاي d1 و d2 و... و dn به جاي سيم با قطر d استفاده كنيم رابطه زير بايد برقرار باشد :

مثال :

در سيم پيچي يك الكتروموتور از سيمي با قطر 1mm استفاده شده است اگر بخواهيم به جاي آن از دو هادي موازي استفاده كنيم اگر قطر يكي از اين هاديها 0.65mm باشد قطر سيم دوم چقدر است؟

مثال :

به جاي سيم سه لا با قطرهاي d1=0.95mm و d2=1 و d3=1.05 مي خواهيم از يك هادي استفاده نمائيم قطر اين هادي را حساب كنيد؟

استفاده از سيم هاي جانشين با قطرهاي مساوي :

اگر n سيم نازك موازي، همگي داراي قطر d٬ باشند يعني با قطر مساوي باشند رابطه بالا به اين صورت در مي آيد :

 

مثال :

در سيم پيچي يك الكتروموتور از سيم مسي با قطر 1mm استفاده شده مي خواهيم به جاي آن از سيم دولا با قطرهاي مساوي استفاده كنيم قطر سيم هاي مورد استفاده را محاسبه كنيد؟

 

مثال:

به جاي سيم با قطر 1mm مي خواهيم از چهار عدد سيم جانشين با قطرهاي مساوي استفاده كنيم قطر هر سيم چند ميلي متر است؟

 

 

مثال:

به جاي سيم گرد با قطر 2mm بدون لاك از دو هادي كه به صورت موازي با يكديگر پيچيده شده اند استفاده مي كنيم. در اين صورت قطر هر هادي چقدر است؟

تعويض هادي هاي مسي با آلومينيومي :

گاهي به دليل در دسترس نبودن سيم مسي يا دلايل ديگر ناچاريم كه به جاي سيم مسي از هادي آلومينيومي استفاده كنيم.

اگر بخواهيم مشخصات موتور تغييري نكنند بايد سطح مقطع ( قطر) هاديهاي آلومينيومي بيش از هادي هاي مسي در نظر گرفته شود. چون اين كار معمولاً مقدور نيست (فضاي شيار محدود است)، به ندرت سيم آلومينيومي را جايگزين هادي مسي مي كنند.

 

در شرايط ثابت بودن تعداد دور و سطح مقطع و طول هر دو سيم پيچي، مقاومت اهمي هادي آلومينيومي 58 درصد بيش از مقاومت اهمي سيم مسي است.

 

اگر بخواهيم سيم هاي آلومينيومي و مسي به يك اندازه گرم شوند( تلفات يعني RI2 ثابت باشد) بايد جريان در سيم آلومينيومي 20 درصد كمتر از جريان سيم مسي باشد، چون مقاومت هادي آلومينيومي 58/1 برابر مسي است.

جريان جديد 8/0 برابر جريان قديمي است. اين در شرايطي است كه قطر سيمها برابر باشد.

با يكسان بودن قطر سيمهاي مسي و آلومينيومي، توان در سيم پيچي آلومينيومي 20 درصد كمتر از حالت سيم پيچي با مس است.

در مجموع با تعويض سيم مسي با سيم آلومينيومي داريم :

قطر سيم ها اجباراً يكسان خواهد بود>I2=0.8I1    جريان 20 درصد افت مي كند >P2=0.8P1   توان 20 درصد افت مي كند.

براي تعويض سيم مسي به آلومينيومي از رابطه زير استفاده مي كنيم:

تعويض هاديهاي آلومينيومي با مسي :

هدايت سيم مسي بيشتر از سيم آلومينيومي است ( مقاومت مس كمتر از آلومينيوم مي باشد ) .

براي رسيدن به مشخصات يكسان قطر سيم مسي كمتر است.

فضاي اشغال شده در هر شيار كمتر است و كلافها را ساده تر مي توان جا زد.

در جايگزين كردن سيم آلومينيومي با سيم مسي تنها سطح مقطع هادي كمتر مي شود.

حتي مي توان با در نظر گرفتن قطر بيشتر از حد لازم قدرت موتور را افزايش داد.

در محاسبه قطر و سطح مقطع سيم مسي ( كه جايگزين سيم آلومينيومي مي شود)، طول سيمها را يكسان در نظر مي گيريم.

در جايگزيني سيم مسي به جاي سيم آلومينيومي، قطر سيم مسي، 8/0 برابر سيم آلومينيومي خواهد شد (قطر سيم 20 درصد كمتر مي شود).

براي تعويض سيم آلومينيومي به مسی از رابطه زير استفاده مي كنيم:

مثال :

در سيم پيچي يك الكتروموتور تكفاز از سيم آلومينيومي با قطر 1mm استفاده شده است. در تجديد سيم پيچي مي خواهيم به جاي سيم آلومينيومي از سيم مسي استفاده نمائيم. مطلوب است محاسبه قطر و تعداد دور سيم مسي در صورتي كه تعداد هادي هاي به كار رفته در هر شيار 50 عدد باشد؟

 

مثال:

قسمت سيم پيچ فرعي يك الكتروموتور تكفاز از سيم دولا آلومينيومي با قطرهاي d1al=0.90 و d2al=1 استفاده شده تعداد هادي هاي آلومينيومي موجود در هر شيار 80 عدد مي باشد. مي خواهيم به جاي هادي هاي آلومينيومي از سيم تك لاي مسي استفاده كنيم مطلوبست تعداد دور و قطر سيم مسي؟

 

مثال:

در يك ترانس جوش از سيم مسي دولا با تعداد دور 25 با قطرهاي d1=d2=2mm استفاده شده است اگر بخواهيم به جاي سيمهاي مسي به كار رفته از سيم آلومينيومي استفاده نمائيم قطر و تعداد دور جديد را محاسبه كنيد؟